Araç Değer Kaybı Nasıl Talep Edilir?

Yargı kararları ışığında, trafik kazası sonrası araç değer kaybı tazminatı süreci şu aşamalardan oluşmaktadır:

● Sigorta Şirketine Yazılı Başvuru Zorunluluğu: KTK madde 97 uyarınca, dava açmadan önce ilgili sigorta kuruluşuna yazılı başvuru yapılması dava şartıdır. Sigorta şirketi 15 gün içinde cevap vermezse veya verilen cevap talebi karşılamazsa dava yoluna gidilebilecektir.

● Temerrüt Süreci: KTK madde 99 uyarınca; sigortacı, gerekli belgelerin kendisine iletildiği tarihten itibaren 8 iş günü içinde ödeme yapmak zorundadır. Bu sürenin sonunda sigorta şirketi temerrüde düşmektedir.

● Arabuluculuk: Dava yoluna gidebilmek için; dava açılmadan önce zorunlu arabuluculuk sürecinin işletilmesi ve anlaşamama tutanağının tanzimi gerekmektedir.

● Dava ve Bilirkişi İncelemesi: Sigorta şirketinin davalı olarak bulunduğu Asliye Ticaret Mahkemelerinde açılan davalarda, trafik kazasının meydana gelmesinde kusurlu olan tarafın tespiti ve değer kaybı hesabı için makine mühendisi ve trafik uzmanı bilirkişilerden rapor alınmaktadır. Hesaplama yapılırken; "Genel Şartlar"daki formüller yerine, aracın kaza öncesi hasarsız rayiç değeri ile onarılmış haldeki rayiç değeri arasındaki fark (piyasa rayici) esas alınmaktadır.

Yabancı Plakalı Araç Sahipleri Değer Kaybı ve Maddi Hasar Talep Edebilir mi?

Yabancı plakalı araçların karıştığı kazalarda süreç ve haklar hususunda yargı kararları şu ilkeleri belirlemiştir:

● Türkiye Motorlu Taşıt Bürosu'nun (TMTB) Sorumluluğu: Yabancı plakalı (Yeşil Kartlı) bir aracın kusurlu olduğu kazalarda, davalı olarak Türkiye Motorlu Taşıt Bürosu muhatap alınır. Büro, yabancı sigorta şirketi adına hareket eder ve Türk mevzuatına göre tazminat ödemesi yapar.

● Seçimlik Hak ve Onarım Yeri: Yabancı plakalı araç sahibi, aracını Türkiye'de veya ikamet ettiği ülkede tamir ettirme konusunda seçimlik hakka sahiptir. Eğer onarım yurt dışında yapılmışsa, hasar bedeli ve değer kaybı o ülkenin piyasa şartlarına, işçilik ve parça maliyetlerine göre belirlenir.

● Değer Kaybı Hesaplama Kriteri: Yabancı plakalı araçlarda değer kaybı, aracın kayıtlı olduğu ülkedeki ikinci el piyasa rayiçleri dikkate alınarak hesaplanır. Bilirkişi incelemesinde ilgili ülkenin piyasa verileri esas alınır.

● Döviz Cinsinden Talep: Yabancı plakalı araç sahipleri, zararlarını kendi ülkelerinin para birimi (örneğin Euro) üzerinden talep edebilirler. Mahkemeler, bu bedellerin kaza tarihi veya ödeme tarihindeki kur üzerinden TL karşılığına hükmetmektedir.

● Teminat Dışı Hal Savunmalarının Reddi: Sigorta şirketlerinin "yabancı plakalı araçların değer kaybı taleplerinin teminat dışı olduğu" yönündeki savunmaları, Anayasa Mahkemesi ve Danıştay kararları doğrultusunda reddedilmektedir. Yabancı plakalı araçlar da ZMMS teminatı kapsamında değer kaybı talep edebilir.

● Yeşil Kart Limitleri: Yabancı plakalı kusurlu araçların sorumluluğu, Türkiye'deki Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası (ZMSS) limitleri ile sınırlıdır.

● Ekspertiz Ücretleri: Yabancı plakalı araç sahiplerinin kendi ülkelerinde yaptırdıkları ekspertiz işlemleri için ödedikleri ücretler, makul bulunması halinde yargılama gideri olarak kabul edilmektedir.

● Yurt Dışı Piyasa Verileri: Yabancı plakalı araçların geçmiş hasar durumları veya piyasa değerleri için Adalet Bakanlığı vasıtasıyla ilgili ülke makamlarından bilgi alınabileceği veya davacı tarafından sunulan resmî belgelerin tercümesinin esas alınabileceği belirtilmektedir.

Trafik Kazası Sonrası Değer Kaybı Taleplerinde Sigortaya Başvuru Zorunlu Mu?

Trafik kazası sonrası değer kaybı taleplerinde sigortaya başvuru ve arabuluculuk zorunlu prosedürlerdir. Yabancı plakalı araçlar için de süreç genel olarak aynı işlemekle birlikte; tazminat hesabı aracın kayıtlı olduğu ülke piyasasına göre yapılmakta, onarım yeri konusunda araç sahibine seçimlik hak tanınmakta ve ödemeler döviz bazlı hesaplanabilmektedir.

Trafik Kazası Neticesinde Araçta Meydana Gelen Değer Kaybı Nasıl Hesaplanır?

Trafik kazası neticesinde araçta meydana gelen değer kaybı, aracın hasar alıp onarılmasından sonraki ikinci el piyasa değeri ile kaza öncesindeki hasarsız rayiç değeri arasındaki farkı ifade eden doğrudan bir maddi zarardır.

Türk hukukunda bu zarar, Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası (KZMSS) teminatı kapsamındadır. Standart süreç; sigorta şirketine yazılı başvuru, uyuşmazlık halinde Sigorta Tahkim Komisyonu veya adli yargı yoluna gidilmesi şeklinde ilerlemektedir.

Yabancı plakalı araçların karıştığı kazalarda ise süreç, "Yeşil Kart" sistemi ve Türkiye Motorlu Taşıt Bürosu (TMTB) aracılığıyla yürütülmekte olup, yabancı uyruklu kişilerin Türkiye'deki maddi hasarlı kazalardan doğan tazminat hakları Türk vatandaşları ile eşittir.

● Araç Değer Kaybı: Bir aracın kazadan önceki hasarsız hali ile kazadan sonra onarılmış hali arasındaki piyasa rayiç değer farkıdır.

● KZMSS (Trafik Sigortası): İşletenin, üçüncü kişilere verdiği zararları teminat altına alan zorunlu sigorta türüdür. Değer kaybı, bu sigortanın "Maddi Zararlar Teminatı" kapsamında değerlendirilir.

● Türkiye Motorlu Taşıt Bürosu (TMTB): Yeşil Kart sistemi kapsamında yabancı plakalı araçların Türkiye'de neden olduğu zararların tazmininde merkezi rol oynayan kuruluştur.

● Yeşil Kart Sigortası: Uluslararası nitelikteki bu sistem, yabancı plakalı araçların girdikleri ülkelerde geçerli bir sigorta himayesine sahip olmalarını sağlar.

Değer Kaybı Tazminatı Talebi

Sigortaya Başvuru Zorunluluğu: KTK Madde 97 uyarınca, dava açmadan önce ilgili sigorta şirketine yazılı başvuru yapılması şarttır. Sigorta şirketinin 15 gün içinde cevap vermemesi veya talebi reddetmesi halinde hukuki süreç başlatılabilir.

Ödeme Süresi: KTK Madde 99'a göre sigortacı, gerekli belgelerin tesliminden itibaren 8 iş günü içinde ödeme yapmakla yükümlüdür.

Sigorta Tahkim Komisyonu: Uyuşmazlıkların hızlı çözümü için Tahkim yolu sıklıkla tercih edilir. Tahkim kararları ilam niteliğindedir ve yargılama süreci mahkemelere göre daha kısadır.

Görevli ve Yetkili Mahkeme: KTK Madde 110 uyarınca görevli mahkeme Asliye Ticaret Mahkemeleri'dir. Yetkili mahkeme ise kazanın meydana geldiği yer, zarar görenin ikametgahı veya sigorta şirketinin merkezinin bulunduğu yer mahkemesidir.

Zamanaşımı: KTK Madde 109 uyarınca, kaza tarihinden itibaren 2 yıllık zamanaşımı süresi söz konusudur.

Rücu Hakkı: Sigorta şirketi, tazminatı ödedikten sonra; sürücünün alkollü olması, ehliyetsiz olması veya kazanın ağır kusurla meydana gelmesi gibi durumlarda kendi sigortalısına rücu edebilir.

Yabancı Plakalı Araçlar ve Yabancıların Hakları

Yabancı plakalı araçların karıştığı kazalarda süreç "Yeşil Kart" sistemi üzerinden yürütülür:

● TMTB'nin Rolü: Türkiye sınırları içinde yabancı plakalı bir aracın neden olduğu kazalarda, zarar görenler Türkiye Motorlu Taşıt Bürosu'na (TMTB) başvurabilirler. TMTB, yabancı sigortacının Türkiye'deki temsilcisi gibi hareket eder.

● Güvence Hesabı İlişkisi: Yabancı aracın sigortasız olması veya geçerli bir Yeşil Kartı bulunmaması durumunda Güvence Hesabı devreye girebilir.

● Yabancıların Hakları: MÖHUK Madde 24 uyarınca haksız fiillerde kaza yerindeki hukuk uygulanır. Türkiye'de kaza yapan bir yabancı, Türk vatandaşları ile aynı maddi hasar ve değer kaybı talep haklarına sahiptir.

● Onarım Yeri Seçimi: Yabancı plakalı aracı hasar gören kişi, aracını Türkiye'de tamir ettirmeye zorlanamaz; kendi ülkesindeki onarım maliyetlerini (parça ve işçilik) talep etme hakkına sahiptir. Bu durum, tazminat miktarının döviz bazlı veya yabancı ülke rayiçlerine göre belirlenmesine yol açabilir.